Hedef Kitle Analizinin Önemi

Posted by

Merhaba,
Bu yazımda Projelerin başarılarını doğrudan etkileyen Hedef Kitle Analizi ile ilgili konuya vurgu yapmak istedim. Projelerin 7 Başarısızlık Nedenleri arasında yer alan “Teknik Detaylara Takılarak İş Değerine Odaklanmanın Yetersiz Olması” ve “Müşterinin proje başlangıcında dahil edilmemesi ve değişen durumlar/talepler için gerekli düzeltmeler yapılırken yine müşterinin yeterince dahil edilmemesi” sebeplerinin Hedef Kitle Analizi ile ilişkisi önem arz etmektedir.

Bu noktada yazıyı aşağıdaki başlıklarla paylaşıp, yaşanmış 2 örneğimi de sizlerle paylaşmak istedim 🙂 Başarısızlıklardan öğrendiklerimiz ve tecrübeler daha başarılı hikayeler yazmamız için önemli bir adım sonuçta 🙂 O zaman üzüldüğümüz ve şu anda anı olarak gülümseten deneyimler…

  • Hedef Kitle Nedir?
  • Hedef Kitle Analizi Neden Önemlidir?
  • Hedef Kitle Analizi Nasıl Yapılır?
  • Yaşadığım Örneklerden Bir Kaçı

Hedef Kitle Nedir?

Kurumun ya da Organizasyonun ürünlerini ya da hizmetlerini satmak ya da sunmak için ulaşmayı hedeflediği, belli özellikleri ve davranışları olan gruba “Hedef Kitle” diyebiliriz. Kimi zaman hazırladığınız ürün ya da hizmetinizi ulaştırmayı hedeflediğiniz müşteriniz, kimi zaman da şirket içinde yürüttüğünüz çalışmaları kolaylaştırmak için sunduğunuz servislerinizi kullanan son kullanıcılar hedef kitlenizde yer alır. Tabi, müşteri ve son kullanıcılar kimi zaman aynı dairenin içinde de yer alabilir. Şirketlerin çalışanlarına ya da müşterilerine sağladığı servisler genelde paydaş analizi terimi içerisinde de değerlendirilebilir. Burada terime takılmadan odak noktamız tamamen ulaşmak istediğimiz Hedef Kitlenin ürünümüze/projemize doğrudan etkisidir.

Hedef Kitle Analizi Neden Önemlidir?

Hedef Kitle Analizinin önemi, hizmet sağlayıcının bulunduğu sektör ya da sağladığı hizmete bağlı farklılıklar gösterebilir.

Örnek olarak, bir e-ticaret firması için aşağıdakiler gösterilebilir;

  • Doğru müşteri profili oluşturarak, doğru ürün ile pazara giriş,
  • Pazarın mevcut durumunu analiz etme,
  • Tüketici ihtiyaçlarını görerek, pazardaki boşlukları ve stratejiyi belirleme,
  • Pazarlama, reklam ve fiyatlandırma modellerinin oluşturulmasını sağlama

gibi örnekler artırılabilir.

Tabi bu örneği, şirket çalışanlarınıza sağladığınız bir ürün/sistem için de değerlendirebilirsiniz. Çalışanlarınız için oluşturacağınız ürünün kullanım kolaylığından, çalışanların yetkinliklerinin değerlendirilmesine kadar olan bütün süreç Risk bakış açısıyla projeniz için “Hedef Kitle Analizi” anlamında sorun oluşturabilir.

Hedef Kitle Analizi Nasıl Yapılır?

Hedef kitle analizi yapılırken sizin için değerli olabilecek bütün veri tiplerini sıralamanız önemli olacaktır. Sonuçta hedeflediğiniz kitleyi bu verilerle analiz edebileceksiniz. Bir alışveriş hizmeti sağlayan kuruluş için bir kaç örnek veri tipi;

  • Yaş
  • Cinsiyet
  • Konum
  • İlgi alanı
  • Alışveriş kanalları
  • Kullandıkları sosyal platformlar
  • Mesleği
  • Eğitim durumu

Bu veri tiplerinin sayısı tamamen size bağlı olup, çıkan veriler sağlayacağınız hizmet ile ilgili stratejinizi belirleyecektir.

Veri tiplerini belirlediniz ve verileri almaya başlıyorsunuz, bir sonraki adım bu verileri kategorilere bölmek olacaktır ki, yönetmesi sizin için daha kolay olsun. Bu kategorileri de stratejik hedeflerinizle ilişkilendirebilirseniz, asıl ölçümü o şekilde gerçekleştirebilirsiniz.

Peki veri tiplerini ve kategorileri belirledim, bunları nasıl toplayacağım der gibisiniz 🙂 Burada birden fazla yöntem var. Bir kaç yöntemi şöyle paylaşabilirim;

  • Online ya da Saha Araştırmacıları ile Anketler düzenleyebilirsiniz.
  • Odak Grupları belirleyerek Odak Grupları üzerinden daha detaylı analizler yapabilirsiniz.

Size göre mükemmel bir ürün ya da hizmet sağlamış olabilirsiniz, ama hedef kitlenizin buna olan tepkisini görmeniz gerekir. Oluşturduğunuz ürün ya da hizmetin prototipini odak gruplarınızda kullandırmak (onları yönlendirmeden sadece gözlemleyerek) size çok değerli veri oluşturacaktır. Ya da e-ticaret için oluşturduğunuz bir sitenizde odak gruplarınızın en çok nerelere baktıklarını Eye Tracking gibi çalışmalarla değerlendirerek, ürününüzle ilgili iyileştirmeler yapabilirsiniz.

Kısaca Hedef Kitle Analizi, Önemi ve Nasıl yapılacağına değindikten sonra yaşadığım 2 örneği sizinle paylaşmak istedim. Başarısızlıkların da öğrenilmiş derse etkisinin çok olduğunu düşünecek olursak güzel deneyimler 🙂

Yaşadığım Örnek-1:

Bundan seneler seneler önce 2002 yılında, ekip arkadaşlarımızla Delphi ile masaüstü paket programlar geliştirerek girişimcilik hikayeleri yazmaya çalışıyorduk. T.C. Kimlik Numarası Ekim 2000 sonunda yürürlüğe girdikten sonra, mahalle muhtarlarımızın da buna dair veri tiplerini tutması gerekiyordu. O zamanlar mahalle muhtarlarımıza çözüm sağlayan arkadaşlar veri tipini hali hazırda siyah-beyaz olan uygulamalarına entegre etmekle çözüyorlardı. Biz de değerli hocamız Mustafa Pehlivan’ın da bizi yönlendirmesiyle Muhtarlarımıza bundan daha çok fırsat sağlayan bir ürün geliştirmeye karar verdik. Üründe de o zaman için gerçekten yok yok idi. Vatandaşımız muhtara gidince fotoğrafı çekilecek doğrulaması da yapılabilecekti. Muhtarların kullandığı hali hazırdaki formlar çıktı olarak sistemden alınabilecek gibi bir sürü örnek verebilirim.

Proje ile ilgili bilgimizi verdikten sonra yaşadığımız örneğe geçebilirim. Ürünü geliştirdik, migration için oluşturulmuş şifrelenmiş verinin çözümü için ara programı da geliştirdik. Her şey hazır ve nazırdı. Tek yapmamız gereken kullanıcıya bunun eğitimini vererek uygulamayı teslim etmekti.

Ve O gün geldi. Kurulum yapacağımız ilk muhtarımız, ton ton yaşlı bir amcamızdı. Kurulumu tamamladık, muhtarımıza ve yardımcısına aktarımı yaptık. Fakat bir sorun vardı, muhtar amcamız eski programı tamamen klavyeden yönetilebiliyorken, bizim uygulamanın menü işlemleri daha çok mouse ile yapılabiliyordu. Muhtar amcamıza anlatmaya çalıştığımız mouse kullanımı hala gözümün önüne gelmektedir 🙂 Tabi bu tamamen ürün geliştirici bizlerin hatasıydı.

Hedef Kitle analizimiz yapılmadan geliştirdiğimiz üründe, sahada sorun yaşamıştık. Daha sonra aldığımız geri bildirimlerle klavye kullanımına dair eklentilerimizi de yapıp ürün ile ilgili iyileştirme çalışmalarına devam etmiştik.

Yaşadığım Örnek-2:

Startup bir girişim olan Lifewatch Türkiye’de Bilgi Teknolojileri Müdürü olarak görev yaparken, 7X24 Telemetri hizmeti sağlayacak sistemi Türkiye’de ekip ve partnerlerimizle birlikte kurmuştuk. Sistemin çalışması basit olarak şöyleydi; Olası kalp rahatsızlığı olan hastalar 7X24 anlık izlenebilir durumdaydı. Hastalardan manuel ya da otomatik olarak alınan iletiler, önce şirket bünyesindeki hemşireler tarafından inceleniyor sonrasında duruma göre doktorlarına haber veriliyordu. Yapılan araştırmalara göre yurt dışında ürünün teşhis başarısı %65 civarında iken, Türkiye’de hali hazırda kullanılan holter ürünü %19’larda idi.

Şirket stratejisi ve hedefinde ürünün ilk götürüleceği pazar ya da hedef kitle özel hastaneler olarak belirlenmişti. Özel Hastane tarafındaki kitleye ulaştıktan sonra SGK tarafına girmek hedeflenmekteydi. Fakat bir sorun vardı, özel hastaneye giden vatandaşlarımız, doktor tavsiyesine rağmen ürün ödemesi sebebiyle ürünü hedeflenen oranda tercih etmiyorlardı. Hastanelerde yeterli holter cihazı olmadığı durumda bile, hastalar ödeme kolaylığı sebebiyle holter cihazını beklemeyi tercih ediyordu. Sorunun kök nedenine baktığımızda Türkiye’de bulunan sağlık sistemindeki ücretsiz hizmetler, şirket stratejisi ile çelişmekte idi. Hedef kitlenin ürünü tercih edeceği tahmin edilmiş fakat hedef kitle başarısı çok düşük olsa da ücretsiz hizmetleri bekleyip tercih ediyordu. Özetle, hedef kitle analizi konusunda şirket stratejilerine doğrudan etkisi olan bir durumla karşılaşmıştık.

Şirket, bu durum sonrası stratejiyi değiştirerek, SGK tarafında ödeme desteği almak üzerine 2. duruma geçmeye karar verdi ve o noktada çalışmalarını yürüttü.

Özetle, hedef kitle analizi projeleriniz, ürünleriniz ve şirketlerinizin başarısı için en temel faktörlerden biridir diyerek konuyu kısaca özetle noktalayabilirim.

Umarım faydalı bir yazı olmuştur 🙂